Idea kontroli obywatelskiej to temat wciąż w Polsce nowy, choć odpowiadający na istniejące zapotrzebowanie społeczne – prawie połowa Polaków uważa, że organizacje pozarządowe pełnią ważną funkcję w patrzeniu władzy na ręce.
Obywatelski nadzór obejmuje szereg dziedzin życia publicznego. W 2008 roku, podczas seminarium pt. Obywatele na straży interesu publicznego, czyli w jakich warunkach występują i rozwijają się działania strażnicze, przyjrzeliśmy się bliżej ich różnorodności. Poznaliśmy przykłady przedsięwzięć wykorzystujących nowe technologie do zbierania i systematyzowania danych o osobach sprawujących władzę. Wymieniliśmy się doświadczeniem dotyczącym działań, dzięki którym korektom ulega sposób stosowania prawa bądź samo prawo. Dowiedzieliśmy się więcej o zjawisku sygnalizowania przez wewnętrznych informatorów (ang. whistleblowers) nieprawidłowości w instytucjach. Zastanawialiśmy, na ile funkcję strażników pełnią dziennikarze, zwłaszcza obywatelscy?
Uczestniczki i uczestnicy spotkania podkreślali, że bardzo przydatną częścią seminarium były dobre praktyki. Na przyszłość domagali się rozwinięcia ich wiedzy o tym, jakie stosować metody, aby rzetelnie badać problemy i skutecznie wprowadzać zmianę. Naszym zdaniem, nie należy również zapominać o standardach postępowania, które dla strażników są wyjątkowo wysokie ze względu na możliwe oskarżenia o stronniczość, chęć zdobycia władzy czy podleganie wpływom. Dlatego w tym roku zajmiemy się tematyką wiarygodności działań strażniczych – zarówno na poziomie metodologii, jak i zasad etycznych.
26 i 27 marca 2009 roku zorganizowaliśmy seminarium pt. Budowanie zaufania społecznego dla działań strażniczych. Wspólnie z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, przygotowaliśmy też kurs pozwalający rozwijać i doskonalić metody stosowane w działaniach strażniczych. Więcej informacji na ten temat można znaleźć tutaj.